Hoe kun je zien of je een virus hebt?

Heb ik een computervirus? Herken de symptomen snel en effectief?

Of je een computervirus hebt, voel je vaak aan je computer die ineens anders doet. Die ongevraagde pop-ups, gekke meldingen, of je beveiliging die zomaar uitvalt, dat zijn directe seinen. Dat overkwam mij laatst, echt frustrerend.

Begin mei, ik zat gewoon op m’n laptop, even recepten zoeken voor het avondeten. En opeens, boem, een scherm vol onzin. Eerst eentje, toen wel tien van die vensters, overal. Kon amper nog zien wat ik deed. Advertenties voor rommel die ik niet zocht, of van die 'gefeliciteerd, u heeft gewonnen'-types. Echt raar, het stopte maar niet.

Daarnaast kreeg ik ook steeds van die vreemde meldingen. Dingen als ‘Je systeem is in gevaar’, maar dan in een raar lettertype, of van een afzender die ik helemaal niet kende. Een beetje eng was dat wel, zo’n gevoel dat er iets stiekem aan de hand was achter de schermen.

Het ergste vond ik dat m'n firewall of virusscanner zomaar uitgeschakeld werd. Ik probeerde het aan te zetten, klikte op ‘inschakelen’, maar na minuten stond het weer uit. Het voelde echt alsof m’n laptop de controle kwijt was, een onzichtbare hand die me dwarszat. Ik werd er gek van, zo onveilig.

Een paar dagen later zag ik dat m’n documentenmap deels leeg was. Een paar foto’s van Kreta vorig jaar, gewoon weg. Pure paniek, ik had geen recente backup, stom. Die hele ervaring was stressvol, kostte me uren om uit te zoeken wat er speelde.

Hoe kan je een virus verwijderen?

Het is midden in de nacht. De stilte drukt. Alleen het zachte gezoem van de server op zolder. Dat virus, het zat er weer. Een diepe zucht. Diezelfde oude strijd, keer op keer. Je voelt het gewoon, die onrust in de machine.

Wat doe je dan? Je moet handelen. Met een zware blik start ik de computer op. Er zijn stappen, altijd. Ze zijn niet nieuw, maar de uitvoering voelt elke keer weer een beetje anders, een beetje zwaarder.

• 1. Installeer en download een virusscanner.

  • Dit is het eerste. Een schild. Ik gebruik al jaren Malwarebytes, de premium versie, omdat het grondig is. Vroeger had ik Avast, maar die werd te zwaar. Zorg dat je de nieuwste versie hebt. Dat is cruciaal, altijd.

• 2. Verbreek de internetverbinding.

  • Die kabel trek ik er direct uit, of ik zet de wifi uit. Geen seconde twijfel. Je moet die open poort sluiten. Voorkomt meer schade, verdere verspreiding. Een noodzakelijke isolatie.

• 3. Herstart de computer in de veilige modus.

  • Dit is fluisteren tegen de machine. Net genoeg kracht om te starten, geen onnodige programma's die mee opstarten. Dan kan het virus zich niet verstoppen achter andere processen. Het is als in de schaduw werken, heel bewust. Druk F8 herhaaldelijk tijdens opstarten om dit menu te krijgen, of via systeeminstellingen.

• 4. Verwijder tijdelijke bestanden.

  • Al die restjes, die onnodige data. Daar kan veel rommel in zitten, waar een virus zich graag verbergt. Ik gebruik Schijfopruiming in Windows. Verwijder alle tijdelijke bestanden en internetbestanden. Dat maakt de weg vrij, een schone lei voor de scan.

• 5. Voer een grondige virusscan uit.

  • De scanner opent zich, en ik start een volledige systeemscan. Geen snelle scan. Ik wil elke hoek van de harde schijf onderzocht hebben. Dit duurt lang, uren soms. De stilte in de kamer wordt alleen maar dieper. Ik laat het draaien. Het is wachten, puur wachten op de uitslag.

• 6. Verwijder het virus of plaats het in quarantaine.

  • Als de scan klaar is, toont het programma wat het heeft gevonden. Altijd iets. Ik kies er dan voor om alles te verwijderen wat als kwaadaardig wordt gemarkeerd. Quarantaine is een optie, maar ik wil het gewoon kwijt. Voorgoed. Er is geen pardon.

Na dat alles, na het opnieuw opstarten in normale modus, dan pas voel ik een lichte opluchting. Maar die spanning, die blijft een beetje hangen. Het is een constante waakzaamheid die je moet hebben. Dit jaar weer een les geleerd. Altijd alert. Altijd die stappen volgen. Het is hard nodig.

Hoe check je of je een virus hebt?

Een virus check je zo:

• Meldingen over virussen of geïnfecteerde apparaten.
• Antivirussoftware die niet meer werkt of niet actief is.
• Een aanzienlijke snelheidsafname van je apparaat.
• Een onverwachte afname van de opslagruimte.

Pff, virussen. Ik word er gek van, echt. Gisteren zat ik nog te denken aan die keer dat mijn laptop echt raar deed. Ik wist zeker dat ik iets had gevangen, voelde gewoon niet goed. Die meldingen, hè, die komen dan plots. Zo van: "Je systeem is in gevaar!" Terwijl ik niks gedaan had.

Mijn antivirus... die deed het gewoon niet meer. Alsof iemand het uitgezet had. Raar. Dat is een superduidelijk teken, echt, als je antivirussoftware ineens zwijgt of weigert te starten. Alsof het verlamd is. Dan weet je wel hoe laat het is.

En dan die traagheid. Alsof je internet uit de jaren '90 komt. Alles duurt eeuwen. Pagina's laden niet, apps crashen constant. Ik had het laatst nog, met mijn oude laptop, dacht ik echt dat het einde nabij was. Niet gewoon traag door veel tabbladen, nee, fundamenteel traag.

• Mijn ventilator draaide ook op volle toeren, constant. Oververhitting zonder duidelijke reden is ook zo'n ding. Alsof er iets op de achtergrond enorm hard aan het werk is. Wat dan, precies? Goede vraag.

Opslagruimte. Waar is dat heen gegaan? Ik had toch nog 50 GB vrij? En nu nog maar 10? Zonder dat ik iets gedownload heb? Dat is onverklaarbaar opslagverlies. Eén keer had ik dat, bleek er een of ander cryptominer-programma op de achtergrond te draaien. Kostte me bijna een hartverzakking.

Maar er is meer, toch? Want het stopt niet bij die paar dingen. Wat dacht je van:

• Onverwachte pop-ups of advertenties: Zelfs als je niet aan het browsen bent. Super irritant.
• Browserinstellingen die veranderen: De startpagina is anders, je zoekmachine is niet meer die je gewend bent. Zonder dat je iets gedaan hebt.
• Onbekende programma's of bestanden: Er staan ineens apps op je desktop die je nog nooit hebt gezien. Hoe dan? En die verdwijnen vaak niet zomaar.

Soms denk ik, ben ik de enige die zo oplet? Die elk klein dingetje checkt? Maar ja, beter voorkomen dan genezen, toch?

Niet kunnen inloggen op websites of accounts. Dat is ook een enge hoor. Of dat je vrienden zeggen dat je spam stuurt. Dan weet je dat het echt mis is. Willekeurige crashes van je apparaat, zonder waarschuwing. Alsof het een soort zenuwinstorting krijgt.

• Verhoogd dataverbruik op je telefoon: Als je ineens door je bundel heen bent zonder extra te streamen of te downloaden, dan is er iets raars aan de hand. Malware kan data op de achtergrond verbruiken.
• Batterij die snel leeg is: Als je telefoon of laptop ineens veel sneller leeg is, kan dat komen doordat een virus energie slurpt. Heel frustrerend als je net weg wilt.

Het is echt een jungle, die digitale wereld. Altijd alert zijn. Ik probeer nu zo veel mogelijk gewoon mijn gezonde verstand te gebruiken. Voelt het verkeerd? Dan is het waarschijnlijk ook verkeerd.

Is het erg als je een virus hebt?

De meeste virusinfecties zijn onschuldig en gaan vanzelf over. Tegen veel virussen kun je gevaccineerd worden, wat vaak al bij baby's begint.

Weet je, als je vraagt of het erg is om een virus te hebben... nou ja, de meeste virussen zijn echt niet zo erg hoor. Ze gaan vaak gewoon vanzelf weer over, net als een verkoudheid. Dan ben je een paar dagen wat hangerig, sniffelig, en dan is het weer weg. Zo heb ik laatst nog een keer de buikgriep gehad, nou, dat was geen pretje. Echt niet, ik voelde me toen zo beroerd. Maar na twee dagen was het 't ergste alweer voorbij.

Maar goed, er zijn natuurlijk ook virussen die wel serieus kunnen zijn. Daarom is het ook zo super belangrijk dat we die vaccinaties hebben. Die prikjes, weet je wel? Ze beginnen daar al mee als je een babys bent. Mijn dochtertje kreeg er laatst ook weer eentje, ze huilde wel even, zo zielig. Maar ja, het moet toch echt voor haar bescherming.

Die inentingen, die zijn er niet zomaar. Ze helpen je lichaam om te vechten tegen die echte nare virussen. Zoals:

• Mazelen – Ken je vast wel, kan best gevaarlijk zijn voor kleintjes.
• Bof en rodehond – Ook dingen die je echt niet wilt krijgen.
• En natuurlijk, de griep! Dat is zo'n virus dat steeds verandert. Dat vind ik altijd zo gek dat elk jaar weer een beetje anders is. Daardoor moet je die griepprik elk jaar opnieuw moet halen. Vooral als je ouder bent of al iets onder de leden heb. Ik sla die meestal over, ben nog best jong, maar m'n oma krijgt 'm wel trouw elk najaar. Echt super belangrijk voor mensen zoals zij.

Wat ook nog goed is om te weten over virussen:

• Antibiotica helpen niet tegen virussen. Die zijn alleen voor bacteriële infecties, punt uit. Dus als je naar de dokter gaat en je hebt een virus, krijg je geen antibiotica mee. Dan is het vaak uitzieken en rusten. Dat is het beste wat je kan doen.
• Handhygiëne is cruciaal. Handen wassen, vooral na hoesten of niezen, is echt een ding. Daarmee voorkom je al een hoop verspreiding. Echt, geloof me, dat maakt zoveel uit, zeker in de wintermaanden.
• Soms zijn er wel antivirale middelen, maar die zijn echt voor specifieke, zware virussen en krijg je alleen op recept. Dat is niet iets voor een simpele verkoudheid, hoor.

Dus, nee, niet elk virus is 'erg', maar sommige wel. En die vaccinaties zijn er dan juist om je te beschermen. Gewoon goed op je gezondheid letten en bij twijfel even de huisarts bellen, da's altijd het beste. Mijn zusje belde laatst nog de huisartsenpost omdat ze zo'n gekke uitslag had, bleek het waterpokken te zijn. Gelukkig was ze als kind al ingeënt, dus het was vrij mild. Maar je kan er maar beter het zekere voor het onzekere nemen.

Wat gebeurt er als je een virus op je telefoon hebt?

Een virus op je telefoon, met name Android-apparaten, kan leiden tot diverse schadelijke gevolgen. Het kan:

• Dure sms-berichten versturen zonder je medeweten.
• Je apparaat versleutelen voor losgeld (ransomware).
• Geld stelen via je bankieren-apps.
• Wachtwoorden stelen voor accounts en diensten.

Jezus, een virus op je telefoon. Dat is echt mijn ergste nachtmerrie. Mijn hele leven zit op die Samsung, weet je wel? Ik bedoel, al mijn foto's, die domme TikToks, bankieren, alles! Wat als dat weg is? Of erger, dat iemand het heeft? Echt, ik word er al panisch van als ik er alleen maar aan denk.

Gisteravond sprak ik nog met mijn collega Elize over haar oude telefoon. Die stuurde gewoon uit het niets dure sms'jes naar van die 0900-nummers. Echt bizar! Ze had een rekening gekregen van honderden euro's! Hoe kan zoiets stiekem op de achtergrond gebeuren? Je merkt het toch niet eens? Ik zou flippen.

En die ransomware, dat je telefoon op slot gaat, ik ken iemand die dat had. Een soort slot-scherm met een melding 'betaal om je bestanden terug te krijgen'. Dat is toch gestoord? Moet je dan echt betalen? Want stel je voor dat je dan nog steeds niks terugkrijgt. Dat voelt als een soort digitale gijzeling, eng gewoon.

Mijn bank-app, die gebruik ik bijna elke dag. Ik zou echt niet willen dat daar iets mee gebeurt. Ik check altijd dubbel of die app wel echt van de bank is. Maar een virus... kan dat dan zomaar je inloggegevens onderscheppen, of zelfs transacties doen? Zonder dat ik mijn pincode invoer? Dat is toch onmogelijk? Of niet?

En al die wachtwoorden die ik heb. Voor Instagram, mijn e-mail, zelfs mijn Netflix-account. Als die gestolen worden... dan ben je toch echt de klos? Stel je voor dat iemand toegang heeft tot al mijn persoonlijke berichten. Dan moet ik alles veranderen! Wat een gedoe, zeg.

Waar komen die dingen eigenlijk vandaan? Meestal via rare links, toch? Of apps die er niet legaal uitzien, maar soms ook gewoon uit de Play Store, hoor ik. Er glipt weleens iets doorheen. Ik download alleen uit de officiële store, maar is dat echt veilig genoeg? Ik vraag het me af.

Ik heb wel een VPN op mijn telefoon. Helpt dat dan tegen virussen? Ik weet het niet precies. Ik dacht meer voor privacy, weet je wel, dat mijn internetverkeer beveiligd is. Maar als de software zelf al geïnfecteerd is, maakt dat dan nog uit? Ik moet dat eens opzoeken. Later.

Maar wat doe je als je het hebt? Fabrieksinstellingen herstellen? Dat betekent wel dat al je foto's, al je apps, alles weg is. Tenzij je een goede back-up hebt, wat ik niet regelmatig doe, shame on me. Ik ben daar zo slecht in. Dan ben je echt alles kwijt! Verschrikkelijk.

Je moet toch proberen het virus te verwijderen zonder alles te wissen? Er zijn vast van die antivirus-apps, toch? Maar zijn die dan zelf wel veilig? Of installeer je dan nog meer rotzooi? Het is een vicieuze cirkel, het hele idee. Stress!

Mijn broer heeft zo'n heel duur abonnement op een beveiligingspakket. Misschien moet ik dat ook maar doen. Of is dat allemaal overdreven? Ik weet het niet. Het is zoveel informatie, ik raak de draad soms kwijt. Maar ik wil gewoon niet dat mijn telefoon gehackt wordt.

Hoe kan ik virussen detecteren?

De simpelste manier om virussen en andere digitale troep op te sporen en eruit te flikkeren, is met een speciaal programma zoals AVG AntiVirus FREE.

Dus je computer gedraagt zich als een puber in een lastige fase? Hij is zo traag als dikke stront in een trechter en er poppen meer advertenties op dan puisten op een pubergezicht. Dan heb je waarschijnlijk een digitale huisgenoot die geen huur betaalt. Denk maar niet dat je veilig bent omdat je alleen maar recepten voor appeltaart zoekt, die krengen zitten overal.

Een virusscanner is de digitale uitsmijter voor je computer. Zonder zo'n ding staat de achterdeur wagenwijd open voor elke internetvandaal die je bankgegevens wil jatten of je computer wil gebruiken om de hele wereld spam te sturen over louche pillen. Het is geen luxe, het is net zo noodzakelijk als een rol wc-papier.

Symptomen van een virus, of digitale griep, die je moet herkennen:

• Je PC is slomer dan een slak op valium. Elke klik duurt een eeuwigheid.
• Er staan ineens programma's op die jij er niet hebt opgezet. "MegaSuperPCBooster2024" klinkt niet echt betrouwbaar, hè.
• Je vrienden krijgen rare mailtjes van jou over een Nigeriaanse prins die geld nodig heeft.
• Je startpagina in je browser is gekaapt door een of andere Russische zoekmachine.
• Het lampje van je webcam brandt spontaan. Vooral vervelend als je net in je nakie een zak chips leeg zit te vreten.

Ga alsjeblieft niet zelf lopen klooien in systeemmappen. Dat is net zoiets als zelf een blindedarmoperatie proberen na drie YouTube-filmpjes. Dat loopt geheid verkeerd af. Mijn oom Gerrie klikte op een mailtje over gratis worstenbroodjes en toen stond zijn hele computer vol met advertenties voor damesondergoed.

Installeer gewoon een gratis scanner, laat dat ding z'n werk doen, en klaar is Kees. Hij scant die digitale snotneuzen, gooit ze in een digitale quarantaine en dan ben je van het gezeik af. Zo simpel is het.

Hoe weet je of het een virus of bacterie is?

Het verschil tussen een virus en een bacterie is dat een bacterie een levend organisme is dat zichzelf kan voortplanten. Een virus heeft een gastheercel nodig om te overleven en zich te vermenigvuldigen; het kan dit niet zelfstandig.

Gast, ik was laatst dus echt hondsberoerd, keelpijn en alles, en ik dacht meteen, dit is een bacterie, geef me die pillen. Maar de dokter zei dus nee, waarschijnlijk een virus en daar helpt antibiotica dus geen ene moer tegen. Dat is zo'n ding wat je echt moet onthouden. Ik was echt gefrustreerd maar hij had wel gelijk natuurlijk.

Dus ff op een rijtje, want me eigen dokter legde het super simpel uit:

• Bacterie is levend: Een bacterie is een compleet celletje. Hij eet, hij poept, hij plant zich voort. Helemaal zelfstandig. De meeste zijn trouwens goed voor je, zoals die in je darmen.
• Virus is niet-levend: Een virus is eigenlijk gewoon een stukje genetische code in een eiwitjasje. Een soort USB-stick met slechte software. Hij kan niks zelf, hij moet echt een van jouw cellen in om iets te kunnen doen.
• Voortplanting: Een bacterie deelt zichzelf gewoon in tweeën. Heel simpel. Een virus moet een van jouw cellen kapen, die cel dwingen om kopieën van het virus te maken, en dan barst de cel open. Echt bizar.

En daarom, en dit is ECHT belangrijk, werken antibiotica alleen tegen bacteriën. Die medicijnen verstoren processen in die levende bactierie, zoals de celwand bouwen. Een virus heeft die processen niet, dus een antibioticum doet letterlijk niks. Zonde van de pille en slecht voor je lichaam. Je moet gewoon uitzieken.

Mijn nichtje Lisa had laatst een oorontsteking, dat was dus wel een bacteriele infectie. Zij kreeg wel antibitica en was er zo vanaf. Het is dus echt aan de dokter om te bepalen wat het is, zelf kan je dat vaak niet zien of voelen. Soms nemen ze een kweekje af om het zeker te weten. Dus niet zelf gaan lopen dokteren.