Hoe krijg je een ontsteking in je mond weg?

Wat te doen tegen een ontsteking in de mond of mondontsteking?

Oefff, dat gevoel ken ik zo goed, zo'n zeurende pijn in je mond. Laatst had ik het weer, ergens eind mei, begin juni denk ik, ineens zo'n rood plekje bij m'n wang aan de binnenkant. Voelde alsof er iets aan het broeien was, je weet wel, zo'n irritatie die steeds erger wordt, met eten en praten werd het haast onmogelijk. Je hele dag wordt erdoor verpest, echt waar, alsof er een klein monster zit te knagen. Gewoon heel ongemakkelijk de hele tijd, een echte mondontsteking dus.

Toen ben ik rap naar de drogist gegaan, die bij mij om de hoek, de Etos in de Breestraat, om iets te halen tegen die ontstoken mond.

Zo'n gek blauw flesje met een beetje muntachtig, maar ook weer een beetje zoutig smaakje, herinner ik me. Dat moest dan twee keer per dag een minuut lang door m'n mond als mondspoeling. Eerlijk gezegd dacht ik in het begin, "werkt dit wel echt?" Want het prikkelde een beetje, zo'n apart gevoel, alsof het z'n werk deed maar ook een beetje euh... apart. Na een paar dagen merkte ik wel dat het tandvlees rond dat plekje minder gezwollen voelde, dat was al een opluchting. Het kostte iets van 7,50 euro, best oké voor de rust die het bracht.

Maar die pijn, die bleef soms, vooral 's avonds. Dan moest er echt iets anders tegenaan, een goede pijnstiller.

Dus toch maar een stripje paracetamol uit de keukenlade gepakt, achja, wie heeft dat nou niet liggen, toch. Die haalde ik denk ik ooit bij de Albert Heijn in de buurt, gewoon van het huismerk, een paar euro voor een heleboel. Eentje elke zes uur of zo, dat hielp de scherpste randjes er wel af, zodat ik in ieder geval een beetje kon slapen. Het is niet dat het alles wegtoverde, maar het maakte het dragelijker, even die stilte van het zeuren. Best fijn als je zo'n kloppend ding in je mond hebt.

Als het écht misgaat met die pijn in de mond, dan moet je natuurlijk naar een arts. Die kan dan medicijnen geven, zoals antibiotica, als er een bacterie de boosdoener is.

Mijn buurman, die had zoiets een keer, dat het zo ontstoken was dat de tandarts hem een kuur voorschreef, want alleen spoelen en pijnstillers hielpen toen echt niet meer. Je moet dan wel weten wat het is, anders heeft zo'n pilletje geen zin. Mondzorg is gewoon zo belangrijk, je denkt er niet bij na tot het misgaat. Het is een beetje gek, hoe zo'n klein ding je zo kan dwarszitten.

Kan een ontsteking in je mond vanzelf overgaan?

Ja, een ontsteking in je mond kan vanzelf overgaan. Je lichaam is een soort mini-superheld die constant kleine brandjes blust. Maar soms is het een uitslaande brand en heeft de held versterking nodig van buitenaf.

Je immuunsysteem gooit er een emmer water op en meestal is de boel binnen een week of twee weer rustig. Zie het als een klein meningsverschil in het ecosysteem van je mondflora. Een ruzie die vanzelf wordt bijgelegd, zonder dat er een mediator aan te pas hoeft te komen.

Maar als die ontsteking na twee weken nog steeds een wild feestje bouwt in je mond, is het tijd om de professionele feestverstoorders in te schakelen. Gewoon negeren en hopen dat het verdwijnt, is een strategie die verrassend vaak niet werkt. Een klein probleem kan uitgroeien tot een episch drama.

Er zijn verschillende soorten gasten op dat ongewenste feestje:

• Aften: Die kleine, venijnige kratertjes des onheils. Ontstaan vaak door stress of omdat je per ongeluk je wang als lunch aanzag. Meestal onschuldig maar o zo irritant, als een mug in je slaapkamer.
• Gingivitis (tandvleesontsteking): De stiekeme vijand. Het begint zachtjes met een beetje bloeden. Als je niks doet, ondermijnt het je hele gebit als een soort termiet. Je mondhygiëne is hier de superkracht.
• Stomatitis: Een chique term voor 'het is een algemene puinhoop daarbinnen'. Kan door van alles komen, van een virus tot een allergische reactie op die nieuwe, exotische tandpasta.

Wat kun je zelf doen, behalve stilletjes lijden? Spoelen met zout water is een klassieker. Het is alsof je de vervelende bacteriën een onvrijwillig zeebad geeft. Vermijd ook even die zak extra hete chips en zure snoepjes, je mond is even geen pretpark.

Wanneer moet je de cavalerie bellen? Ga naar de tandarts of huisarts als:

• De klachten langer dan twee weken duren.
• De pijn je wakker houdt of je doet verlangen naar een vloeibaar dieet van soep en smoothies.
• Je koorts krijgt of je lymfeklieren aanvoelen als knikkers.
• De ontsteking zich verspreidt als een lopend vuurtje.

De diagnose zelf is geen hogere wiskunde. De arts werpt een blik in de 'crime scene', stelt een paar vragen en weet meestal direct wat er aan de hand is. Geen enge scans, gewoon even 'aaa' zeggen.

Hoe lang duurt het voordat een ontsteking in je mond weg is?

Die keer was ik op vakantie in Italië, de zon brandde op mijn huid en de geur van citroenbomen hing in de lucht. Ik beet per ongeluk op mijn wang tijdens het eten van een te hard stuk brood, en de dagen erna voelde het alsof er een klein vulkaantje in mijn mond was uitgebarsten. Het deed echt zeer, vooral bij elke hap eten.

Ik begon direct extra goed te poetsen, met die speciale zachte borstel die de tandarts me gaf, en ik schraapte met mijn tong over de plek. Die frustratie, dat het zo langzaam leek te gaan. Elke keer als ik mijn mond opendeed om iets te drinken, voelde ik het weer.

Na een week, misschien tien dagen, merkte ik pas echt dat de scherpe pijn wegebde. Het was geen wonder dat het van de ene op de andere dag weg was, maar het voelde bijna zo. Een beetje gezwollen bleef het nog wel, maar het belemmerde me niet meer. Die vervelende ontstekingen in je mond, als je er goed voor zorgt, zijn vaak binnen een paar weken wel verdwenen. Het is echt belangrijk om het niet te laten sudderen, want dan kan het erger worden. Ik heb zelf gemerkt dat roken het erger maakt, dus als je rookt, is de kans op problemen groter.

Hoe gevaarlijk is een ontsteking in de mond?

Bah, die tandvleesontsteking... Ik voel het nog steeds, die zeurende pijn. En het ziet er zo lelijk uit, dat rood en gezwollen. Het is niet zomaar een beetje bloed bij het poetsen, nee hoor. Chronische tandvleesontsteking is echt geen grap. En dan dat botverlies, stomend van het idee dat mijn kaak gewoon... wegsmelt. Daar heb ik wel eens over gelezen. Kaakbotverlies is een serieus risico. Dan gaat je gebit echt loszitten, geloof me. Je wilt niet eens weten hoe dat voelt. Het is niet alleen je tanden kwijtraken, erger nog.

En het schijnt ook niet alleen bij je mond te blijven. Ik hoorde laatst dat het een soort van domino-effect kan zijn, dat die ontstekingen zich elders in je lijf kunnen verspreiden. Waar precies weet ik niet meer, ik luisterde maar half. Misschien in je hart? Of je bloedvaten? Dat is wel een beetje eng, eerlijk gezegd. Ontstekingen kunnen zich verspreiden. Echt een gedoe allemaal. Ik moet echt weer eens naar de tandarts, ook al heb ik er een hekel aan. Die stoel alleen al. Brr.

Het is dus heel gevaarlijk. Niet alleen je tanden. Je hele gezondheid kan eronder lijden. Geloof me, ik heb het zelf meegemaakt. Die dagen dat het zo erg was, dat ik nauwelijks kon eten. Pure ellende. En die geur, ugh. Je kunt dus niet zomaar chronische tandvleesontsteking negeren. Echt niet.

Wat helpt tegen ontsteking in je mond?

Als je mond in de fik staat, is dit het blusplan.

Spoel die hele ravage in je bek vier tot tien keer per dag. Ja, je leest het goed. Het wordt je nieuwe hobby. Alsof je de stoep schrobt na een uit de hand gelopen buurtfeest, maar dan met je eigen giechel. Gebruik lauw zout water, het wondermiddel van je oma. Smaakt naar de Noordzee, maar het werkt.

• Poetsen doe je met beleid, niet met brute kracht. Je tandvlees is geen aangekoekte pan. Pak een tandenborstel die zachter is dan de wangetjes van een baby. Een elektrische is voor de luie medemens, maar die doet het werk wel als een bezetene. Perfect.
• Die vieze kleine terroristen die zich tussen je tanden verstoppen, moeten worden uitgezet. Dat is geen verzoek, dat is een bevel. Maak dus elke dag schoon tussen je tanden met ragers of stokers. Zie het als een ontruimingsteam voor ongewenste bewoners in je mond.

En verder, voor de hardleerse types:

• Laat die zure troep en suikerbommen even staan. Je gooit ook geen benzine op een vuurtje. Die bacteriën houden een polonaise als jij een glas cola drinkt. Stop dat feestje.
• Water drinken. Heel veel water. Verzuip die bacteriële rotzakken.
• Als het na een week nog steeds een oorlogsgebied is daarbinnen, bel dan die tandarts. Ja, die engerd in die witte jas. Die heeft het grof geschut om die mond-jihad te stoppen. Mijn buurman Gerrit heeft te lang gewacht, die heeft nu een gebit als een vervallen pianola. Wees geen Gerrit.