Hoe komt het dat je ineens moet overgeven?

Wat veroorzaakt plotseling overgeven?

Oh, dat plotselinge overgeven, dat is echt zo vervelend. Ik weet nog goed dat ik vorig jaar, in augustus, na een barbecue iets te veel van die vette spekjes had gegeten. En ja hoor, nog geen uur later lag ik boven de wc pot. Dat soort maag-darmdingen dus, ik heb het wel eens meegemaakt.

En dan heb je ook nog dat draaierige gevoel. Ik had dat toen ik een paar jaar terug een oorontsteking kreeg. Je wereld die opeens heen en weer schudt, dat is ook geen pretje en kan dus echt tot overgeven leiden. Best heftig, vond ik toen.

Stress, ja, dat is ook een goeie. Ik merkte het zelf wel toen ik die examenperiode had op school, voelde me echt gespannen en dan is een paar keer kokhalzen zo gebeurd. De druk, dat kan je lichaam soms echt parten spelen. En die alcohol... tja, dat is wel een klassieker, daar hoef ik niet eens een concreet voorbeeld van te geven denk ik, dat snapt iedereen wel.

En zwangerschap, dat hoor je ook zo vaak. Ken een vriendin die er de eerste maanden constant last van had, heel pittig voor haar. Of die medicijnen, dat kan ook een rol spelen, soms zonder dat je het meteen doorhebt, dat zo'n pilletje je van streek maakt.

Waarom moet ik zomaar overgeven?

Overgeven ontstaat vaak door buikgriep, veroorzaakt door virussen of bacteriën. Drink voldoende, vaak en in kleine slokjes. Raadpleeg een arts als het overgeven na 24 uur niet afneemt.

Een sluipende misselijkheid, die zich langzaam ontrolt als een nevel over het landschap van de maag. Een plotselinge wending in de zachte stroom van de dag, een golf die aanzwelt vanuit de diepte, ongrijpbaar en onafwendbaar. Het lichaam, een onrustige oceaan, kent geen rust meer. Soms is het de plotselinge opstand van een virus, een minuscule indringer die chaos zaait. Dan weer een bacterie, onzichtbaar en toch zo krachtig, die het innerlijke evenwicht verstoort. Het is een diepe, instinctieve roep om leegte, een pure, intense poging om dat wat niet past, te verdrijven.

De ruimte krimpt, wordt een smalle gang naar de badkamer, waar het licht vaak te fel, te wit is. De tegels, zo koel onder blote voeten, zijn een anker in de draaiende wereld. De uren vervagen, rekken zich uit tot oneindige momenten van wachten, van angst voor de volgende golf die opkomt. De mond droogt uit, een woestijn. Het lichaam fluistert, schreeuwt soms, om vocht. Drink voldoende, vaak en in kleine slokjes. Het is de zachtste handeling, een theelepeltje water, voorzichtig, als om een bang dier te kalmeren. Een kleine hoeveelheid, dan wachten, de stilte proevend. Een nieuw slokje, en weer die diepe zucht.

• Kies voor water, ORS (Oral Rehydration Solution) of verdunde heldere bouillon om elektrolyten aan te vullen.
• Vermijd suikerrijke dranken, cafeïne, alcohol en zuivelproducten, deze kunnen de maag verder irriteren.
• Zodra de misselijkheid afneemt, probeer dan zachte, licht verteerbare voeding zoals een stukje droge toast, een banaan, of rijst.

De slaap is fragmentarisch, onderbroken door de vrees voor de terugkeer van de onrust. Een laken voelt zwaar, de kussens te warm. De gedachte aan eten is ver weg, een vreemd concept in deze staat van pure leegte. Het is een tijd van overgave, van luisteren naar de eigen innerlijke stem die fluistert wat het lichaam nu nodig heeft: rust, warmte, en de belofte van herstel.

En als de horizon van de 24 uur nadert en de storm niet luwt, als de golven van misselijkheid onverminderd voortduren, dan is er een ander soort roep. Een telefoontje naar de buitenwereld, naar een stem die kennis draagt, die kan helpen de onzichtbare vijand te begrijpen. Raadpleeg een arts als het overgeven na 24 uur niet afneemt. Er zijn momenten waarop het lichaam meer nodig heeft dan rust en zachte slokjes; momenten waarop de wijsheid van een ander een pad naar genezing kan wijzen. Een geruststellende aanwezigheid die de onzichtbare strijd kan helpen bedwingen, zodat de rust kan terugkeren.

Hoe kan braken ontstaan?

Braken? Dat is dus als je maaginhoud eruit komt. Soms uit jezelf, soms niet. Niet alleen je buik die opspeelt, nee.

• Je binnenoor. Dat draaiende gevoel, weet je wel? Bewegingsziekte. Echt vies.
• En je hersens ook. Als je hoofd een klap krijgt, of erger. Tumoren. Migraine, ja, dat ook.

Het is een reactie van je lichaam. Een signaaltje dat er iets niet pluis is. Zoals die keer dat ik die gekke garnalen at. Je hersenen geven een seintje door aan je maag. En dan... poef.

Je maag trekt samen. De sluitspier tussen je slokdarm en maag gaat open. En dan wordt alles eruit gegooid. Beetje vies, maar soms nodig.

Dat hele mechanisme is best complex. Niet alleen de maag, maar zenuwen, spieren, alles werkt samen. Een soort beschermingsmechanisme. Alleen soms een beetje té enthousiast.

En die prikkels, die komen van overal. Van je maagwand zelf, van je evenwichtsorgaan, van je hersenen direct. Verschillende oorzaken, zelfde resultaat.

Waarom geef ik opeens over?

De meest voorkomende oorzaak van plotseling overgeven is gastro-enteritis, beter bekend als buikgriep.

Het lichaam is een fascinerend, zij het soms onhandig, systeem. Overgeven is in wezen een oeroude overlevingsreactie, een gewelddadige maar effectieve manier van het lichaam om te zeggen: dit hoort hier niet. Het brein, specifiek het braakcentrum in de hersenstam, krijgt een alarmsignaal en initieert een nogal drastisch uitzettingsprotocol.

De triggers voor dat alarmsignaal zijn verrassend divers. Het is een web van oorzaken.

• Virale of bacteriële infecties: Dit is de klassieke buikgriep. Virussen zoals het norovirus of rotavirus irriteren de maagwand, wat het signaal geeft om de inhoud te evacueren. Het is een frontale aanval van je immuunsysteem.

• Reisziekte: Hier ontstaat een conflict. Je ogen zien een statische omgeving (de binnenkant van een auto of boot), maar je evenwichtsorgaan, het vestibulaire systeem diep in je oor, voelt beweging. Deze sensorische mismatch, deze verwarring, brengt je brein van streek. Een boottocht op de Waddenzee kan je al flink van slag brengen.

• Zwangerschap: De snelle toename van hormonen, met name hCG, is de voornaamste aanstichter. Het lichaam ondergaat een enorme biochemische verandering en misselijkheid is een directe fysiologische reactie daarop.

• Migraine: Dit is geen hoofdpijn, het is een neurologische gebeurtenis. De intense activiteit in de hersenen kan direct het braakcentrum stimuleren, wat misselijkheid en braken tot gevolg heeft.

• Toxines: Overmatige inname van alcohol of het eten van bedorven voedsel. Het lichaam is buitengewoon goed in het herkennen van gifstoffen. De snelste manier om de schade te beperken, is door alles eruit te gooien. Heel logisch, eigenlijk.

• Medicatie of medische aandoeningen: Sommige geneesmiddelen, zoals bepaalde antibiotica, pijnstillers of chemotherapie, staan erom bekend dit als bijwerking te hebben. Ook een hersenschudding of een zonneslag kan de hersenfunctie zodanig verstoren dat dit mechanisme in werking treedt.