Wie mag de erfbelasting betalen?
Wie mag de erfbelasting betalen: 10% vs 30% tarief
De regels rondom wie mag de erfbelasting betalen bepalen direct hoeveel vermogen er netto overblijft na een overlijden. Onbekendheid met deze fiscale verplichtingen en wettelijke termijnen leidt al snel tot onnodige rentekosten bij de Belastingdienst. Lees hieronder hoe de verdeling werkt om financiële verrassingen te voorkomen.
Wie mag en moet de erfbelasting betalen?
Wie de erfbelasting mag of moet betalen, hangt volledig af van de juridische situatie rondom de nalatenschap en de gemaakte afspraken in een eventueel testament. In principe is elke erfgenaam zelf belastingplichtig voor het eigen verkregen erfdeel, maar in de praktijk bestaan er belangrijke uitzonderingen zoals bij de wettelijke verdeling of een legaat vrij van recht.
Ik heb in de praktijk talloze keren gezien dat families direct na een overlijden in paniek raken door de blauwe envelop. Logisch ook. Je rouwt om een dierbare, en plotseling vraagt de Belastingdienst wie de rekening gaat oppakken. Eerlijk gezegd is de hoofdregel vrij simpel, maar de uitvoering zorgt vaak voor hoofdbrekens. Maar er is een cruciale valkuil bij het regelen van deze betaling die veel families pas ontdekken als het te laat is - ik leg je precies uit hoe je die voorkomt in de sectie over onderlinge conflicten en de executeur hieronder.
De hoofdregel: iedere erfgenaam betaalt voor zijn eigen deel
Als er geen bijzonderheden zijn, ontvangt iedere erfgenaam een eigen belastingaanslag over zijn of haar deel van de erfenis. Je bent als erfgenaam dus persoonlijk verantwoordelijk om dit bedrag over te maken aan de Belastingdienst, tenzij jullie samen afspreken dat het direct vanaf de ervenrekening wordt voldaan.
In de realiteit zie ik dat veel mensen denken dat de Belastingdienst het bedrag automatisch inhoudt voordat de erfenis wordt verdeeld. Dat is dus niet zo. (En geloof me, die misvatting leidt regelmatig tot lege bankrekeningen op het moment dat de aanslag op de mat valt.) Als je de erfenis al hebt opgemaakt aan een nieuwe auto of verbouwing, heb je echt een probleem.
Uitzondering 1: De wettelijke verdeling en het kindsdeel
Wanneer een overledene een echtgenoot of geregistreerd partner en kinderen achterlaat zonder testament, geldt de wettelijke verdeling. Hierbij gaan alle bezittingen en schulden naar de langstlevende partner, en is deze partner verplicht om de erfbelasting betalen wie voor de erfdelen van de kinderen voor te schieten.
Kinderen krijgen hun erfdeel (het zogenaamde kindsdeel) namelijk nog niet in handen - ze krijgen slechts een niet-opeisbare geldvordering op de langstlevende ouder. Het zou natuurlijk volstrekt onredelijk zijn als een kind belasting moet betalen over geld waar het nog jarenlang niet bij kan. De wetgever heeft dit slim opgelost door de betalingsplicht bij de langstlevende neer te leggen. Later, bij het overlijden van die tweede ouder, wordt dit voorgeschoten bedrag weer verrekend met de uiteindelijke erfenis.
Uitzondering 2: Legaat vrij van recht
Soms bepaalt de overledene in een testament dat iemand een specifiek geldbedrag of voorwerp ontvangt als een legaat vrij van recht. In dat geval mag de ontvanger het volledige bedrag houden en moeten de gezamenlijke erfgenamen de verschuldigde erfbelasting over dit legaat betalen uit de rest van de nalatenschap.
Zelden zie ik zo veel verbazing aan tafel als wanneer een neefje of goede vriend een belastingvrij legaat krijgt. De erfgenamen merken dan pas dat zij niet alleen het legaat moeten uitkeren, maar ook nog eens het hoge belastingtarief (dat voor derden oploopt tot 30% of 40%) voor hun rekening moeten nemen. Een dure verrassing.
Hoeveel erfbelasting betaal je? Vrijstellingen en tarieven
De hoogte van de erfbelasting wordt bepaald door je verwantschap met de overledene: hoe dichter je bij de overledene staat, hoe hoger je vrijstelling en hoe lager het belastingtarief. Voor partners geldt in 2026 een ruime vrijstelling van 828.035 EUR, terwijl kinderen en kleinkinderen 26.230 EUR belastingvrij mogen erven. [1]
Over het bedrag dat boven deze vrijstelling uitkomt, betaal je belasting in twee schijven. Partners en kinderen betalen 10% over de eerste 158.669 EUR boven de vrijstelling en 20% over alles daarboven. Voor kleinkinderen liggen die tarieven op 18% en 36%, en voor overige erfgenamen zoals broers, zussen of vrienden is dat zelfs 30% en 40% (with a magere vrijstelling van slechts 2.769 EUR). [3] Je snapt nu waarom een goed testament fiscaal zo veel verschil maakt.
De rol van de executeur en onderlinge afspraken bij de betaling
Is er in het testament een executeur benoemd, dan is deze persoon wettelijk verplicht om de aangifte erfbelasting door wie te regelen en in te dienen. Bovendien is de executeur hoofdelijk aansprakelijk voor het betalen van de erfbelasting, wat betekent dat hij of zij dit bedrag meestal direct vanuit de nalatenschap voldoet voordat de rest wordt verdeeld.
Hier kom ik terug op de valkuil die ik aan het begin noemde: ik heb ooit meegemaakt dat een executeur te enthousiast al het spaargeld alvast verdeelde onder de broers en zussen voordat de definitieve aanslag van de Belastingdienst binnen was.
en toen één van de erfgenamen zijn deel direct had uitgegeven en weigerde terug te betalen, klopte de fiscus bij de executeur persoonlijk aan om het tekort uit eigen zak bij te passen.
Pijnlijk. Keer op keer druk ik families daarom op het hart om altijd een ruime buffer op de ervenrekening te laten staan totdat de definitieve aanslag helemaal is afgehandeld.
Stappenplan: Gezamenlijk versus individueel aangifte doen
Wanneer er geen executeur is aangewezen, mogen de erfgenamen zelf kiezen of ze gezamenlijk aangifte doen of ieder voor zich. Gezamenlijk aangifte doen via Mijn Belastingdienst is meestal het verstandigst, omdat je dan direct ziet dat precies 100% van de nalatenschap wordt opgegeven en niemand per ongeluk dubbele schulden of bezittingen invult.
Dit volgende onderdeel is cruciaal voor een soepele afhandeling zonder familieruzies.
Volg deze stappen om het digitaal goed te regelen: 1. Kies één contactpersoon: Wijs binnen de familie iemand aan die het overzicht bewaart en de administratie verzamelt. 2. Verzamel alle gegevens: Zorg voor de waarde van de woning (WOZ-waarde), banksaldi op de overlijdensdatum en eventuele openstaande schulden.
3. Log in op Mijn Belastingdienst: De contactpersoon kan met DigiD inloggen en aangeven dat hij of zij namens alle erfgenamen aangifte doet. 4. Controleer de verdeling: Check of de berekende erfdelen kloppen met het testament of het wettelijk erfrecht voordat je op verzenden drukt. 5. Regel de betaling: Kies ervoor om alle aanslagen op één adres te laten bezorgen zodat ze direct vanaf de gezamenlijke ervenrekening betaald kunnen worden.
Voorkom hoge belastingrente bij te late aangifte
Sinds 2026 heb je voor overlijdens in dat jaar 20 maanden de tijd om de erfbelasting kindsdeel wie betaalt te achterhalen en aangifte te doen, in plaats van de vroegere termijn van 8 maanden.[4] Dien je de aangifte volledig en op tijd binnen deze termijn in, dan betaal je helemaal geen belastingrente.
Toch raad ik aan om niet tot de laatste week te wachten. Mijn eigen ervaring met het uitzoeken van oude polissen en buitenlandse rekeningen is dat het verzamelen van stukken altijd langer duurt dan je denkt - ik was zelf ooit drie weken kwijt aan één enkele bankverklaring. Ben je te laat zonder geldig uitstel, dan rekent de Belastingdienst vanaf 2026 een forse belastingrente van 5% per jaar over het openstaande bedrag. [5] Zonde van het geld.
Gezamenlijk of individueel aangifte erfbelasting doen?
Erfgenamen zonder executeur staan voor de keuze hoe zij de aangifte indienen en de betaling organiseren. Beide opties hebben duidelijke voor- en nadelen.Gezamenlijke aangifte (Aanbevolen bij goed onderling contact)
- Minimale kans op fouten omdat alle bezittingen en schulden in één keer voor 100% worden ingevuld.
- De aanslagen kunnen gebundeld worden verstuurd en eenvoudig vanuit de onverdeelde ervenrekening worden betaald.
- Alle erfgenamen moeten elkaar vertrouwen en inzage geven in de financiële gegevens van de nalatenschap.
- Efficiënt: één persoon vult de gegevens in, de rest controleert en geeft akkoord.
Individuele aangifte
- Grotere kans op afwijkingen als erfgenamen verschillende waardes opgeven voor dezelfde bezittingen.
- Iedere erfgenaam ontvangt een eigen aanslag op zijn of haar huisadres en moet dit zelf overmaken.
- Ideaal wanneer de onderlinge verhoudingen verstoord zijn en erfgenamen niet met elkaar willen overleggen.
- Iedereen moet zelf het wiel uitvinden en alle benodigde documenten bij elkaar zoeken.
De nalatenschap van vader Hendrik in Utrecht: hoe een buffer ruzie voorkwam
Na het overlijden van vader Hendrik in Utrecht bleven drie volwassen kinderen achter als erfgenamen, zonder testament of executeur. De oudste dochter, Sanne, nam het voortouw om de bankzaken te regelen, maar haar broers wilden hun deel van het spaargeld van 180.000 EUR direct laten uitkeren om eigen schulden af te lossen.
Sanne twijfelde en wilde eerst de volledige erfenis verdelen, maar besefte tijdens het invullen van de digitale aangifte dat ieder kind boven de vrijstelling van 26.230 EUR flink wat erfbelasting moest afdragen. Als ze alles nu zou overmaken, was er geen garantie dat haar jongste broer zijn belastingaanslag van ruim 3.300 EUR nog kon betalen.
Ze besloot het gesprek aan te gaan en stelde voor om eerst gezamenlijk aangifte te doen en per persoon 5.000 EUR op de geblokkeerde ervenrekening te reserveren tot de definitieve aanslag binnen was. Haar broers sputterden eerst tegen, maar gingen akkoord toen ze de exacte rekensom op papier zagen.
Binnen vier maanden rolden de aanslagen op de mat, werden ze direct vanaf de ervenrekening betaald en werd het resterende saldo zonder enig conflict of renteboete netjes verdeeld.
Strategie samenvatting
Elke erfgenaam is in principe zelf verantwoordelijkZonder bijzondere bepalingen betaalt iedere erfgenaam belasting over zijn eigen deel, al wordt dit in de praktijk vaak direct vanuit de gezamenlijke ervenrekening voldaan.
Langstlevende partner schiet belasting voor kinderen voorBij de wettelijke verdeling betaalt de overblijvende partner de erfbelasting over het kindsdeel, omdat de kinderen nog niet over hun erfenis kunnen beschikken.
Executeur loopt risico bij voortijdige verdelingEen executeur is hoofdelijk aansprakelijk voor de erfbelasting en moet dus altijd voldoende saldo op de ervenrekening reserveren voordat er geld wordt uitgekeerd.
Gebruik de termijn van 20 maanden verstandigVoor overlijdens in 2026 geldt een aangiftetermijn van 20 maanden; wie deze termijn zonder uitstel overschrijdt, riskeert 5% belastingrente. [6]
Zelfde onderwerp
Wie krijgt de blauwe envelop voor de erfbelasting in de bus?
De Belastingdienst stuurt de aangiftebrief doorgaans naar één contactpersoon, vaak de langstlevende partner of het oudste kind. Is er een executeur benoemd in het testament, dan ontvangt de executeur alle correspondentie en aanslagen namens de erfgenamen.
Moet een executeur de erfbelasting uit eigen zak betalen?
Normaal gesproken betaalt de executeur de erfbelasting gewoon vanuit het geld van de nalatenschap. Alleen als de executeur de erfenis voortijdig verdeelt zonder geld achter te houden voor de belasting, kan de Belastingdienst hem of haar hoofdelijk aansprakelijk stellen.
Hoe zit het met de erfbelasting over het kindsdeel als een ouder nog leeft?
Bij de wettelijke verdeling krijgt de langstlevende partner alle bezittingen en moeten de kinderen wachten op hun erfdeel. De langstlevende partner is daarom wettelijk verplicht om de erfbelasting over het kindsdeel voor te schieten aan de Belastingdienst.
Wat gebeurt er als ik de aangifte erfbelasting te laat indien?
Voor overlijdens in 2026 heb je 20 maanden de tijd om aangifte te doen zonder belastingrente te betalen. Ben je te laat en heb je geen uitstel aangevraagd, dan rekent de Belastingdienst 5% belastingrente per jaar over het te betalen belastingbedrag.
Citaten
- [1] Belastingdienst - Voor partners geldt in 2026 een ruime vrijstelling van 828.035 EUR, terwijl kinderen en kleinkinderen 26.230 EUR belastingvrij mogen erven.
- [3] Belastingdienst - Voor kleinkinderen liggen die tarieven op 18% en 36%, en voor overige erfgenamen zoals broers, zussen of vrienden is dat zelfs 30% en 40% (met een magere vrijstelling van slechts 2.769 EUR).
- [4] Belastingdienst - Sinds 2026 heb je voor overlijdens in dat jaar 20 maanden de tijd om aangifte erfbelasting te doen, in plaats van de vroegere termijn van 8 maanden.
- [5] Belastingdienst - Ben je te laat zonder geldig uitstel, dan rekent de Belastingdienst vanaf 2026 een forse belastingrente van 5% per jaar over het openstaande bedrag.
- [6] Belastingdienst - Voor overlijdens in 2026 geldt een aangiftetermijn van 20 maanden; wie deze termijn zonder uitstel overschrijdt, riskeert 5% belastingrente.
- Waar kun je courgette mee vervangen?
- Waarom blijft mijn wasmachine blokkeren?
- Hoeveel suiker zit er in cappuccino?
- Is suikervrije drop gezond?
- Hoe kan ik mijn schadevrije jaren bekijken?
- Hoe werkt tax free op vliegveld?
- Wat is beter, volle melk of halfvolle melk?
- Wat is 30% in een breuk?
- Kan zuivel met fruit?
- Hoe lang mag je geparkeerd staan zonder te betalen?
Reageer op het antwoord:
Bedankt voor je feedback! Je reactie helpt ons enorm om de antwoorden in de toekomst te verbeteren.