Hoeveel belasting betaal je als je geen hypotheek hebt?

Hoeveel belasting betaal je als je geen hypotheek hebt: Wet Hillen

De vraag hoeveel belasting betaal je als je geen hypotheek hebt raakt direct uw portemonnee. Het bezitten van een schuldenvrije woning brengt specifieke fiscale verplichtingen met zich mee via de aangifte inkomstenbelasting. Het negeren van deze regels leidt tot onverwachte naheffingen en financieel nadeel bij de fiscus.

Hoeveel belasting betaal je als je geen hypotheek hebt?

Als je een koopwoning hebt zonder hypotheek, betaal je geen inkomstenbelasting in box 1 over de woning zelf, maar de Belastingdienst rekent wel een fictief inkomen via het eigenwoningforfait. Dit bedrag wordt opgeteld bij je inkomen, tenzij de Wet Hillen hier een volledige aftrek voor biedt.

Hoe werkt het eigenwoningforfait zonder hypotheek?

Het eigenwoningforfait is een vastgesteld percentage van de WOZ-waarde van je woning dat door de Belastingdienst wordt gezien als voordeel uit eigen woning. Omdat je geen hypotheek hebt, ontbreekt de hypotheekrenteaftrek die dit forfait normaliter compenseert. Dit betekent dat het eigenwoningforfait zonder hypotheek netto je belastbaar inkomen in box 1 verhoogt, wat kan leiden tot een hogere belastingaanslag.

De tarieven en schijven van het eigenwoningforfait

De hoogte van het eigenwoningforfait hangt af van de WOZ-waarde van de woning en kent verschillende staffels en percentages. Voor de meeste woningen geldt een percentage van 0,35 procent voor woningen tussen 75.000 euro en 1.330.000 euro. Bij een hogere woningwaarde geldt een vast bedrag vermeerderd met 2,35 procent van het deel van de waarde dat boven de 1.330.000 euro uitkomt.

De rol van de Wet Hillen bij een afgeloste hypotheek

Om te voorkomen dat eigenaren met een volledig afgeloste hypotheek extra belasting moeten betalen over hun eigen woning, is er de Wet Hillen afgeloste hypotheek. Deze wet zorgt voor een speciale aftrekpost in box 1 als je eigenwoningforfait hoger is dan je aftrekbare kosten, zoals de aandeel in de erfpacht of restschulden. Hierdoor betaal je per saldo geen belasting over je woning.

Niet iedereen profiteert tegenwoordig echter nog van een volledige vrijstelling via deze regeling. De overheid is namelijk bezig met een geleidelijke afbouw van de Wet Hillen, waardoor het voordeel elk jaar een stukje kleiner wordt voor woningen met een flinke WOZ-waarde.

Gevolgen voor Box 3 en het vermogen

Veel mensen denken ten onrechte dat een afgelost huis automatisch in box 3 terechtkomt als vermogen waarover je theorie-belasting betaalt. Een eigen woning valt echter altijd onder box 1 als hoofdverblijf. De waarde telt dus niet mee voor de vermogensrendementsheffing in box 3, tenzij het om een tweede woning of een vakantiehuis gaat.

Vergelijking van belastingsituaties bij een eigen woning

De fiscale situatie verschilt aanzienlijk afhankelijk van de hoogte van je hypotheekschuld en de geldende wetgeving.

Woning met volledige hypotheek

Vaak per saldo een belastingteruggave door aftrekposten

Compenseert het forfait volledig of gedeeltelijk

Wordt opgeteld bij het inkomen in box 1

Woning volledig afgelost (Wet Hillen)

Geen extra belasting door de aftrek via de Wet Hillen (deels afgebouwd)

Niet aanwezig, geen aftrekbare rente

Wordt belast in box 1

De situatie van Jan en zijn afgeloste woning in Utrecht

Jan, een 62-jarige ondernemer uit Utrecht, loste na jaren hard werken zijn hypotheek volledig af in de veronderstelling dat hij vanaf dat moment helemaal geen belastingkosten meer zou hebben voor zijn woning.

Bij de volgende belastingaangifte schrok hij echter toen hij zag dat er alsnog een bedrag voor het eigenwoningforfait bij zijn inkomen in box 1 werd opgeteld, wat hem in eerste instantie extra belasting kostte.

Na advies van een belastingadviseur ontdekte hij hoe de Wet Hillen werkte en dat de afbouw hiervan inmiddels van toepassing was op zijn situatie.

Uiteindelijk paste hij zijn financiële planning aan om niet voor verrassingen te staan en begreep hij precies hoe de fiscus rekent met een huis zonder schulden.