Wat kun je doen om een voedselvergiftiging te voorkomen?

Tips: hoe kun je voedselvergiftiging effectief voorkomen?

Voedselvergiftiging voorkomen, voor mij is dat echt een obsessie geworden. Geen grap. Het begint allemaal met je handen, dat is de basis van alles in mijn keuken. Zonder schone handen begin ik niet eens met koken.

Ik weet nog precies, die barbecue op 16 juli 2022 hier in de achtertuin in Utrecht. Iemand werd zo ziek na het eten van de kipsaté. De oorzaak. Rauwe kip aangeraakt en daarna zonder wassen de salade gesneden. Een klassieke fout die je niet meer vergeet.

Dus nu, mijn regel is simpel. Raak ik rauw vlees of vis aan, dan stopt alles. Ik loop naar de kraan, pak die vloeibare zeep en tel gewoon rustig tot twintig. Niet vijftien. Twintig. Dat is mijn eigen veilige marge.

En het is niet alleen de kip. De kat aaien, even snel de luier van de kleine verschonen of thuiskomen van de supermarkt. Het is een automatisme geworden. Handen wassen. Altijd.

Voor mij is het een vorm van respect, voor het eten en voor de mensen die het eten. Die kleine moeite, het is alles. Het scheelt zoveel ellende.

Hoe voorkom je een voedselvergiftiging?

Ja, man, dat is een goeie vraag. Ik heb zelf ooit flink last gehad van voedselvergiftiging na een barbecue bij een vriend. Ik was echt ziek, heb de hele nacht op de wc gezeten. Sindsdien ben ik er extra op gaan letten, want dat wil je echt niemand wensen.

Het komt neer op drie dingen, eigenlijk best simpel:

• Goed bewaren die handel. Dat betekent: koelkast aan, die diepvries is ook je vriend. Laat dat eten niet zomaar staan, zeker niet met dit weer. Denk aan die salades of restjes.

• Niet te lang wachten met weggooien. Als iets er niet meer goed uitziet, of vreemd ruikt, dan is het beter om het weg te doen. Liever een euro weggegooid geld dan een paar dagen ziek zijn, toch? Ik heb wel eens gedacht: "ach, het kan nog wel", en dan de volgende dag... Nee. Niet doen.

• Hygiëne in de keuken is cruciaal. Handen wassen, dat is nummer één. Voor en na je met rauw vlees of vis bezig bent geweest, en sowieso als je de wc bent geweest. Ook je snijplanken en messen goed schoonmaken, liefst met heet water. Ik gebruik vaak van die wegwerphandschoenen als ik met rauw vlees werk, gewoon voor de zekerheid. En die vaatdoekjes? Die zijn vaak broedplaatsen van bacteriën, dus regelmatig vervangen!

Oh, en nog een tip, dat is ook belangrijk: zorg dat je eten goed gaar is. Vooral kip en gehakt. Je wilt zeker weten dat alle beestjes dood zijn. Dat scheelt echt enorm. En dat groente en fruit eerst goed wassen, dat is ook een basic, maar toch… niet iedereen doet het.

Hoe voorkom je voedselvergiftiging als je uit eten gaat?

Vermijd lauw voedsel.

Het is laat. En ik denk weer aan eten. Eten buiten de deur. Die ene keer dat het misging.

Dat lauwe eten, dat is het begin van de ellende. Het voelt verkeerd in je mond. Warm eten moet heet zijn, zo heet dat er nog damp vanaf komt. Koud moet echt koud zijn, alsof het net uit de koeling komt. Alles daartussenin is een uitnodiging voor problemen.

Ze noemen het de gevarenzone. Bacteriën vermenigvuldigen zich het snelst tussen 4°C en 60°C. Het is onzichtbaar. Het gebeurt gewoon, op dat mooie bordje voor je. Dat is het enge eraan.

Ik let nu op andere dingen. Dingen die je niet proeft.

• Hoe ziet de plek eruit? Een vies toilet, een plakkerige tafel... dat is een teken. Altijd.
• Vertrouw nooit een buffet dat er al uren onaangeroerd bij staat. Die warmhoudbakken zijn vaak niet heet genoeg.
• Ruik. Gebruik je neus. Als iets ook maar een beetje vreemd ruikt, vooral bij vis of kip, laat het staan. Stuur het terug. Zonder schaamte.
• Kijk naar het personeel. Zien ze er schoon uit? Het telt allemaal mee. Het telt allemaal.

Je instinct. Luister ernaar. Als je buikgevoel nee zegt, dan is het nee. Ook al heb je honger. Die ene nacht op de badkamervloer was het me echt niet waard. Echt niet.

Wat helpt tegen voedselvergiftiging oma weet raad?

Voedselvergiftiging. Je lichaam wil het gif kwijt. Laat het gebeuren. Vecht niet tegen het braken of de diarree. Dat is de snelste weg naar herstel.

Hydratatie is de sleutel. Drink water. Kleine, constante slokjes. Geen grote hoeveelheden ineens, die komen er direct weer uit. Verlies je veel vocht, dan is ORS (Oral Rehydration Solution) je beste vriend. Geen zoete sportdrankjes.

Wat je wel en niet moet doen:

• Eet niets in het begin. Je maag is een oorlogsgebied. Geef het rust, minimaal een paar uur.
• Start met het BRAT-dieet. Banaan, Rijst, Appelmoes, Toast. Simpel. Licht verteerbaar.
• Vermijd melkproducten, vet, cafeïne en alcohol. Deze irriteren en maken het erger.
• Stop met medicijnen tegen diarree. De rommel moet eruit. Tenzij een arts anders adviseert.

Gemberthee kalmeert de maag. Ik maak het zelf van verse gemberwortel, werkt beter dan die zakjes.

Wanneer bel je de dokter? Als de symptomen na 3 dagen niet verbeteren. Bij hoge koorts, bloed in je ontlasting of ernstige uitdrogingsverschijnselen zoals duizeligheid of niet meer plassen. Speel dan geen held. Bel.

Hoe ontstaat voedselbesmetting?

Voedselbesmetting ontstaat door het eten of drinken van voedsel dat is verontreinigd met ziekmakende micro-organismen zoals bacteriën, virussen of parasieten. Dit leidt tot een voedselinfectie met symptomen als diarree, braken en buikpijn.

Ik zal je vertellen hoe ik dat op de harde manier heb geleerd. Het was in Chiang Mai, Thailand, juli 2022. De hitte was drukkend, zelfs 's avonds. Ik liep langs de stadsmuur bij de Tha Phae Gate en de geur van streetfood was overweldigend. Ik had zo’n honger. Bij een klein karretje bestelde ik een Pad Thai. Het was de beste die ik ooit had gehad, serieus. Perfect.

Rond een uur of drie 's nachts werd ik wakker met een raar, borrelend gevoel in mijn buik. Koud zweet. Ik wist meteen dat het foute boel was. Wat een hel. De volgende 48 uur heb ik praktisch op de badkamervloer van mijn guesthouse gewoond. De krampen waren onmenselijk, alsof mijn ingewanden in de knoop werden gelegd. Ik kon nog geen slok water binnenhouden.

Ik voelde me zo ellendig en alleen daar in die kleine kamer met die krakende ventilator aan het plafond. Alleen maar denken aan die heerlijke noedels die me zo ziek hadden gemaakt. Dat was het, die ene maaltijd. Een lesje geleerd, en hoe. Ik was er een volle week van uit de running. Sindsdien ben ik zo ontzettend voorzichtig met wat ik eet op reis. Echt paranoïde bijna.

De boosdoeners zijn vaak onzichtbaar, maar de gevolgen zijn dat zeker niet.

• Bekende ziekmakers: De meest voorkomende zijn bacteriën en virussen. Salmonella (in rauwe kip en eieren), Campylobacter (vaak in onvoldoende gegaard vlees), E. coli (besmette groenten of gehakt) en het Norovirus (berucht op cruiseschepen, via schaaldieren of besmette personen).
• Symptomen: Die zijn niet mis. Het begint vaak plotseling met misselijkheid, braken, en waterdunne diarree. Buikkrampen, hoofdpijn en koorts komen er vaak bij. Je voelt je compleet lamgeslagen.
• Preventie is alles: Je kunt het risico echt verkleinen. Handen wassen is regel nummer één, altijd. Houd rauw en gaar voedsel strikt gescheiden om kruisbesmetting te voorkomen. Verhit je eten door en door, vooral vlees, kip en vis. Bewaar restjes direct in de koelkast en eet ze snel op. Gebruik schone materialen en schoon water.
• Risicogroepen: Voor de meesten is het een paar dagen afzien, maar voor sommigen is het gevaarlijk. Jonge kinderen, ouderen, zwangere vrouwen en mensen met een zwak immuunsysteem lopen een veel groter risico op ernstige complicaties.

Waar zitten de meeste bacteriën in je huis?

Die keer op een regenachtige dinsdagmiddag, ik zat op de bank in mijn appartement in Amsterdam-Oost, te staren naar mijn laptop. Het was na de lunch, zo rond twee uur, en het voelde een beetje guur buiten. De zon liet zich nauwelijks zien, en de geur van nat asfalt hing in de lucht. Ik was aan het werken, diep geconcentreerd op een project, toen mijn vinger per ongeluk op een toets belandde die niet helemaal lekker aanvoelde. Een heel klein beetje plakkerig.

Dat moment, hoe klein ook, zette iets in gang. Ik keek naar mijn toetsenbord, al die kleine vierkantjes waar mijn vingers duizenden keren per dag overheen gingen. Ik dacht aan al die keren dat ik met mijn handen aan mijn mond zat, of over mijn gezicht wreef, zonder erbij stil te staan. En toen besefte ik het: mijn toetsenbord.

Het toetsenbord van je computer is waarschijnlijk een van de viesste plekken in je huis. Denk aan al die etensresten, huidschilfers en lichaamsvloeistoffen die daar terechtkomen. Het is een broedplaats die je constant aanraakt. Het ironische is dat we ons vaak zorgen maken om het toilet, terwijl de realiteit veel dichterbij zit, letterlijk onder onze vingers.

En dan dat gele keukendoekje. Dat arme ding, dag in dag uit in de weer op het aanrecht. Het veegt van alles op, van kruimels tot gemorste saus.

• Aanrechtdoekjes: Vaak nat en warm, een perfecte omgeving voor bacteriën om zich te vermenigvuldigen. Ze verspreiden zich dan ook makkelijk verder.
• Deurklinken: Vooral die van de wc, maar eigenlijk elke deurklink, is een veel aangeraakt punt dat constant in contact komt met onze handen, die op hun beurt weer van alles hebben aangeraakt.

Ik herinner me dat ik na die realisatie bijna dwangmatig mijn handen ging wassen, elke keer als ik iets aanraakte. Het was een beetje vermoeiend, eerlijk gezegd, maar het gaf wel een gevoel van controle. Het is gek hoe zo'n klein ding je kijk op je eigen leefomgeving kan veranderen. Die dag besloot ik serieuzer te zijn met het schoonmaken van die alledaagse dingen.

Zelfs iets simpels als de afstandsbediening van de tv. Hoe vaak wordt die niet overgegeven aan iedereen in het gezin?

• Afstandsbedieningen: Een vaak vergeten, maar veel aangeraakt voorwerp.
• Mobiele telefoons: We nemen ze overal mee naartoe, leggen ze op de meest uiteenlopende oppervlakken, en raken ze constant aan.

Het verraste me echt hoe snel zo'n schijnbaar onschuldig voorwerp, dat ik dagelijks gebruik, zo'n plek kon worden voor micro-organismen. En het ergste is dat je het niet eens ziet, het is volkomen onzichtbaar.

Wat doodt bacteriën in huis?

Bacteriën in huis blaas je definitief naar de eeuwige jachtvelden door te wassen op 60 graden Celsius. Dit is dé methode voor alles wat vies wordt en een warm bad kan verdragen.

Wassen op 60 graden Celsius is je persoonlijke terminator voor bacteriën. Denk aan je dweilen, die arme lapjes die al het huisvuil verzamelen, en die gezellige (lees: smerige) microvezeldoekjes. Ze smeken om die hitte. Je theedoeken en handdoeken, waar de hele familie aan slobbert, plus je washandjes die meer zien dan de gemiddelde huisarts, moeten ook op die temperatuur. En laten we eerlijk zijn, je beddengoed en ondergoed? Die verdienen een nucleaire schoonmaakbeurt.

Waarom die 60 graden? Nou, die bacteriën, van die minuscule ettertjes, vinden dat gewoonweg te heet onder hun voeten. Ze kunnen er niet tegen. Het is hun persoonlijke vulkaanuitbarsting. Ze spatten uiteen als een natte krant in een orkaan. Korter op de bal: hoge temperaturen denatureren de eiwitten in bacteriën, waardoor ze de pijp uitgaan. Een beetje zoals jij zou reageren als je in een sauna van 60 graden moest wonen.

En wat knal je dan allemaal in die 60-graden-martelkamer voor bacteriën?

• Dweilen en poetsdoeken: Deze zuigen meer ellende op dan een spons in een modderpoel. Ze moeten wekelijks die hete dans doen, anders is het einde zoek.
• Thee- en handdoeken: Vooral die handdoeken in de WC, een waar microben-walhalla. Wekelijks op hoge temperatuur is geen overbodige luxe; die dingen zijn een broedplaats.
• Washandjes: Oef, die dingen. Elke keer als je je ermee wast, veeg je bacteriën op je lijf. Dagelijks een schone, mensen! En hop, in de 60-graden-was.
• Beddengoed: Zweet, huidschilfers, huismijt... een cocktail van gezelligheid. Eens in de twee weken een ritje naar de helse wasmachine is een must, echt waar.
• Ondergoed: Zegt genoeg, toch? Dagelijks vers en lekker heet gewassen om geen ongewenste gasten te kweken. Zorg gewoon dat het schoon is.

Maar wacht, er is meer! Die 60 graden is fantastisch, maar je kunt ook andere trucs uit de mouw schudden om die onzichtbare vijanden een lesje te leren:

• Ontsmetten met alcohol: Oppervlakken zoals deurklinken, lichtschakelaars en je afstandsbediening, die constant worden aangeraakt, kun je even afnemen met een doekje met 70% alcohol. Die bacteriën kijken dan alsof ze net de rekening van de belastingdienst hebben gekregen.
• Schoonmaakazijn en baking soda: Niet alleen goedkoop, maar ook efficiënt voor kalk en minder hardnekkige bacteriën in bijvoorbeeld je gootsteen of toilet. Ruikt fris, en die bacteriën? Die pakken hun koffers.
• Goede ventilatie: Een open raam is geen luxe, maar een noodzaak. Stagnante lucht is een feestje voor microben. Laat die frisse lucht binnen, gooi die ramen open alsof de brandweer je huis komt blussen!
• Handen wassen, de klassieker: Voordat je überhaupt begint te mopperen over bacteriën in huis, was je handen! Met zeep en water, grondig, minstens 20 seconden. Dat is langer dan je denkt, tel maar eens tot het refrein van je favoriete meezinger.

Dus, wil je een huis waar bacteriën zich zo ellendig voelen als een vis op het droge? Vergeet dan niet die 60 graden wasbeurt te omarmen alsof het je favoriete knuffel is. En de rest van die tips, die zijn er om je een beetje op weg te helpen. Wij van de "geen-bacteriën-in-mijn-huis-brigade" zeggen: succes ermee!

Wat moet je doen om voedselbederf te voorkomen?

Je koelkast op maximaal 4 graden Celsius zetten en bederfelijke waren direct terugplaatsen.

Kijk, je wilt dus niet dat je eten een eigen ecosysteem begint en een naam voor zichzelf kiest. Prima, dan moet je die bacteriën en schimmels gewoon keihard aanpakken. Die kleine rotzakjes haten kou. Het zijn net van die toeristen die alleen op vakantie gaan naar Spanje, maar dan microscopisch klein.

• Zet die koelkast op een maximale temperatuur van 4°C. Serieus, dit is geen subtiele hint. Vier graden of kouder. Dan liggen die bacteriën te rillen in een hoekje en doen ze helemaal niks. Je koelkast is geen tropisch zwemparadijs.

• Pak melk gebruikt? Hup, direct terug die koelkast in. Laat dat pak niet op het aanrecht staan alsof het de omgeving aan het verkennen is. Na vijf minuten is het al op een speeddate met elke passerende schimmel.

• Kruisbesmetting is de duivel. Rauw kippensap dat op je krop sla lekt, is het begin van het einde. Leg rauw vlees en vis altijd onderin de koelkast, in een afgesloten bak. Dan kan dat spul nergens heen lekken. Geloof me. Mijn buurman Henk heeft een keer drie dagen op het toilet gezeten door een 'avontuurlijke' kipfilet.

Nog wat gouden regels van Tante Truus:

• First In, First Out (FIFO): Wat je er het eerst in zet, eet je ook het eerst op. Simpel. Geen archeologische opgravingen achterin je koelkast houden om te zien wat voor beschaving die yoghurt van drie maanden geleden heeft gesticht.

• Kliekjes zijn geen erfstukken: Bewaar restjes maximaal twee dagen. Daarna is het gewoon Russische roulette met je spijsvertering. Weg ermee, hop. Je maag is geen vuilnisbak.

• De vriezer is je beste vriend: Twijfel je of je iets op tijd opeet? Vries het in. Die vriezer is de Siberische goelag voor bacteriën. Daar overleven ze niet. Einde verhaal.