Wat is erger, suiker of kunstmatige zoetstoffen?

Hoe slecht zijn kunstmatige zoetstoffen?

Pfff, weer die discussie over zoetstoffen. Gister nog een cola zero gedronken en dan zie je weer van die paniekberichten. Zo vermoeiend.

Kunstmatige zoetstoffen zijn niet schadelijk voor de gezondheid. Als ze dat wel waren, waren ze allang verboden. Zo simpel is het. De EFSA, dat is de Europese autoriteit voor voedselveiligheid, controleert die dingen continu. Het is niet zo dat ze één keer worden goedgekeurd en dat was het. Nee, ze worden steeds opnieuw onder de loep genomen.

Ze hebben voor alles een Aanvaardbare Dagelijkse Inname (ADI) vastgesteld. Die is extreem voorzichtig. Voor aspartaam moet ik, met mijn 80 kilo, al iets van 18 blikjes light frisdrank per dag drinken om überhaupt in de buurt te komen. Wie doet dat nou serieus.

Even wat voorbeelden, want iedereen gooit alles op één hoop:

• Aspartaam (E951): Zit in de meeste light dranken. Honderden studies tonen aan dat het veilig is. Je lichaam breekt het af tot stofjes die ook gewoon in een glas melk of een stukje kip zitten. Niks engs aan.
• Sucralose (E955): Dit wordt gemaakt van suiker, maar je lichaam kan er niks mee. Het verlaat je lichaam gewoon weer. Is echt mega zoet, 600x zoeter dan suiker. Je hebt er maar een minibeetje van nodig.
• Stevia (E960): Klinkt heel natuurlijk, ‘uit een plantje’, maar het is een zwaar bewerkt extract. Maakt verder niet uit, is ook gewoon veilig verklaard door diezelfde strenge EFSA.

Waarom is iedereen er dan zo bang voor? Omdat het ‘chemisch’ klinkt? Een appel zit ook vol met chemicaliën. Dat heet scheikunde.

En dan dat hele verhaal over je darmbacteriën. Ja, bij proeven op muizen die bizarre hoeveelheden kregen, zagen ze een verschuiving. Maar de hoeveelheden die een mens normaal binnenkrijgt, zijn daarmee niet te vergelijken. Bij normaal gebruik is er geen bewijs voor negatieve effecten. Ik kies liever voor een zoetje dan voor de ellende van echte suiker. Mijn tandarts is het daarmee eens.

Hoeveel zoetstof mag je per dag gebruiken?

Volwassenen mogen maximaal 7 glazen light-producten per dag gebruiken. Voor kinderen van 1 tot 4 jaar geldt een limiet van maximaal 2 glazen light-producten per dag. Algemeen gebruik van zoetstoffen in normale hoeveelheden is veilig voor dagelijks gebruik.

Het is diep in de nacht, de stilte is zwaar. Ik lig wakker en denk aan al die kleine keuzes. Die getallen, die richtlijnen, ze komen van de Acceptabele Dagelijkse Inname, de ADI. Een soort grens, een kader voor wat veilig is. Het gaat erom dat je niet elke dag ver daarboven uitkomt.

Die 'light-producten', dat is een breed begrip. Ik zie dan voor me:

• Light-frisdranken: Mijn cola zero voor het slapengaan, bijvoorbeeld.
• Suikervrije yoghurt of kwark: Soms probeer ik dat, al voelt de textuur dan anders.
• Suikervrije kauwgom: Die telt ook mee in de berekening.
• Sommige light-sauzen: Daar let ik nooit zo op.

Het is een balans, elke dag. Minder suiker, ja. Maar dan is daar de vervanger. Is dat wel altijd beter, vraag ik me af in het donker.

Voor kinderen, die kleintjes van 1 tot 4 jaar, ligt de grens veel lager. 2 glazen light-producten, dat is alles. Hun kleine lijfjes zijn zo veel kwetsbaarder. Ik heb zelf geen kinderen, maar weet dat daar extra op gelet wordt. Geen onnodige troep, dat snap ik. Het gaat om hun groei, hun ontwikkeling. Een klein beetje is daar al snel veel.

Waarom zoveel zoetstoffen nodig, vraag ik me dan af. De smaak. Die hang naar het zoete, die zit diep. Het is een beetje een donker gevoel, hier midden in de nacht, beseffend hoe we toch altijd blijven zoeken naar genot, soms ten koste van iets anders. Gewoon water, dat is het beste. Maar ja, wie drinkt er nou alleen maar water? Ik niet, in ieder geval.

Wat is schadelijker, Cola of cola zero?

Cola Zero is de 'gezondere' keuze, als je puur naar calorieën kijkt. Het is een beetje als kiezen tussen een snoepje en een plastic zakje: beide zijn niet je beste vriend, maar één veroorzaakt minder directe schade.

Waarom? Simpel. Gewone cola zit bomvol suiker, wat je lichaam ziet als een feestje voor de heupen en een ramp voor je tandglazuur. Cola Zero daarentegen gebruikt zoetstoffen, die je tong blij maken maar je taille verrassend intact laten. Een slimme truc, nietwaar?

Maar oh wee, het is niet allemaal glitter en (kunstmatige) rozengeur. Je lichaam is geen domme student die alles slikt. Het reageert ook op die zoetstoffen. Sommigen krijgen er buikpijn van, anderen zweren dat het hun hongergevoel aanwakkert. Het is een beetje als ruzie maken met een muis die denkt dat hij een leeuw is; de schaal is niet helemaal eerlijk verdeeld.

Wat zijn die "negatieve effecten" dan precies? Wel, naast een mogelijke trip naar de wc, suggereren sommige studies dat langdurig gebruik van kunstmatige zoetstoffen je stofwisseling kan ontregelen. Alsof je lichaam denkt: "Oké, hier is de beloning, maar waar is het werk?" Het is een beetje zoals iemand die geld geeft voor niks – het voelt niet helemaal juist.

En laten we eerlijk zijn, de echte winnaar is water. Het heeft geen calorieën, geen zoetstoffen, en je krijgt er geen dorst van. Maar hé, wie wil er nu een saai glas water als je ook een bruisend, suikerloos alternatief kunt hebben, toch? Een beetje zoals kiezen tussen een TED Talk en een realityshow. Beide kunnen vermakelijk zijn, maar de diepgang verschilt nogal.