Waarom is het warme weer een gevaar bij voedselvergiftiging?

Warm weer en voedselvergiftiging: wat zijn de risicos?

Wat een gedoe is dat toch, die bloedhete zomerdagen. Ik herinner me nog vorig jaar, zo ergens rond half juli, die plakkerige hitte. Alles smolt weg, en zelfs ik voelde me een beetje papperig. Dan denk je: 'leuk, een salade meenemen naar het park', maar je vergeet hoe snel dingen raar kunnen worden met al die warmte.

Bacteriën zijn blijkbaar gek op zo'n feestje. Die vermenigvuldigen zich in die temperaturen echt absurd snel. Je kan het je amper voorstellen, met je restjes of je vers gemaakte dingen.

Ik had eens, het was wel vier jaar terug, een barbecue in mijn tuin in Utrecht, een lome zaterdagmiddag eind augustus. Van die lekkere zelfgemaakte burgers, die lagen nét iets te lang buiten. Niet goed dus. Toen las ik ergens, of hoorde ik het op de radio, dat je koelkast echt tussen de 1 en 5 graden Celsius moet zitten. Echt! Ik dacht altijd dat 'gewoon koud genoeg' wel volstond.

En die vriezer? Min achttien graden, ja. Ik had mijn thermometer gecheckt, en die van mij stond op -12. Potverdikkie, dacht ik, dat verklaart een hoop gedoe met die ingevroren maaltijden die dan toch net niet helemaal lekker bleven na een tijdje.

Je bent toch gewoon bezig met je leven, en dan ineens zit je met zo’n vreselijke buikpijn die je de hele dag velt. Dat gebeurde mijn neefje, ergens begin september, na een festival. Hij had wat meegenomen in de auto, en ja, die auto was een oven. Achteraf snap je pas echt de noodzaak van die temperaturen. Het is geen willekeurige regel, het is er om je écht veilig te houden.

Kun je door verhitting een voedselvergiftiging voorkomen?

De geur van gebakken ui die vanochtend uit mijn keuken kringelde, bracht me meteen terug naar die ene zomerse barbecue. Het was een broeierige middag in augustus, de zon brandde genadeloos op ons grasveldje in de achtertuin. Ik was toen zo'n twaalf, een mengeling van spanning en verwachting borrelde in me op terwijl ik de hamburgers op de grill legde.

Mijn moeder had me nog zo gewaarschuwd: "Zorg dat ze goed gaar zijn, anders worden we ziek." Ik, als eigenwijze knul, dacht het beter te weten. Een beetje rosé van binnen, dat was lekkerder, toch? De stukken vlees kregen mooie grillstrepen, ik haalde ze vol trots van het vuur en iedereen smulde ervan.

Die nacht begon de ellende. Kramp, overgeven, de hele mikmak. Ik voelde me vreselijk, niet alleen fysiek, maar ook schuldig. Ik had niet geluisterd. De rest van het weekend lag ik ziek op bed, terwijl mijn vrienden plezier hadden.

Sindsdien ben ik een stuk voorzichtiger. Ik weet nu dat je voedselvergiftiging kunt voorkomen door voedsel voldoende te verhitten. Dat geldt zeker voor vlees, vis en eieren. Ziekteverwekkers zoals salmonella en listeria sterven pas bij een bepaalde temperatuur.

Hier zijn wat dingen waar ik sindsdien op let:

• Houd rekening met de kerntemperatuur. Voor veel vleessoorten is dit rond de 70 graden Celsius. Soms is een thermometer handig.
• Goede hygiëne is cruciaal. Handen wassen voor het koken en na elk toiletbezoek, net als mijn moeder me leerde.
• Voorkom kruisbesmetting. Rauw vlees en bereid voedsel apart houden, en schone snijplanken gebruiken. Dat had ik die barbecue-avond ook moeten doen.

Het klinkt misschien allemaal vanzelfsprekend, maar die nare ervaring heeft me wel geleerd hoe belangrijk het is om de regels te volgen. Een paar minuten extra bakken of het zekere voor het onzekere nemen qua hygiëne kan een hoop ellende voorkomen. Ik wil nooit meer zo ziek zijn.

Waar moet je op letten bij voedselvergiftiging?

Kijk, als je echt rotte vis hebt gegeten, zoals die keer dat ik die verdachte sushi in een steegje in Bangkok nam - pff, die nacht vergeet ik nooit meer - dan is het wel belangrijk om te weten wanneer je echt alarm moet slaan. Niet dat ik meteen naar de dokter rende, nee nee.

Dus, let op deze dingen bij voedselvergiftiging:

• Als je klachten langer dan drie dagen aanhouden. Ja, echt waar. Dan is het geen grapje meer.
• Je ziet eruit als een uitgedroogde spons. Denk aan een mond die constant droog is, weinig plassen (en dan ook nog donker), duizeligheid. Dat soort ellende.
• Je buik doet zoveel pijn dat je denkt dat je van binnenuit wordt opengescheurd. En het wordt niet minder, nee.
• Je kunt niks binnenhouden, zelfs geen slokje water. Elke keer komt het er weer uit. Jammer, maar helaas.

En wanneer moet je dan echt naar de dokter rennen?

• Als het braken niet stopt. Serieus, als je continu spuugt, is er iets goed mis.
• Er zit bloed of slijm in je poep. Ew, ja, dat is een enorme rode vlag.
• Je hebt een week lang diarree en het wordt niet minder. Dat is gewoon te lang. Je lichaam zegt dan echt: "Hulp, ik kan dit niet meer aan!"

Die keer met die sushi, had ik eigenlijk meteen moeten gaan, maar ik dacht: "Ach, ik ben wel wat gewend." FOUT. Heel fout. Nooit meer.