Hoe groot is de kans op voedselvergiftiging?

Hoe groot is de kans op voedselvergiftiging en hoe vaak komt het voor?

Voedselvergiftiging komt best vaak voor. Ongeveer 1 op de 6 mensen in Amerika wordt jaarlijks ziek, wat neerkomt op zo'n 48 miljoen. Van hen belanden er 128.000 in het ziekenhuis en 3.000 overlijden aan door voedsel overgedragen ziektes.

Echt, als ik daar zo over nadenk, die cijfers... het klinkt zo abstract, hè? Zo ver weg van je eigen leven. Maar dan herinner ik me plots die keer, toen het zo dichtbij kwam. Je weet wel, zo’n moment dat alles even wankelt.

Dat was op een zaterdagmiddag, zo rond eind mei vorig jaar, denk ik. Ik had trek in iets snels, zo’n broodje kapsalon – ja, ik weet het – bij dat nieuwe tentje, ‘De Sultan’s Hap’, daar bij de Westermarkt in Tilburg. Kostte me amper tien euro vijftig, dacht ik nog, lekker makkelijk.

Nou ja, ‘makkelijk’... de nacht erna, jongens, wat een ellende. M’n maag draaide echt alle kanten op, zo’n kramp alsof er iets constant wringde. Ik voelde me helemaal van slag, zo raar, kon niet eens normaal een heldere gedachte vormen. Heel verwarrend.

Toen dacht ik echt: "Is dit het dan? Voedselvergiftiging?" Je hoort die verhalen wel, over die één op de zes die ziek wordt, maar als jij dan die één bent, voelt het zo… eenzaam. Je beseft dan pas echt hoeveel mensen erdoor naar het ziekenhuis moeten, laat staan overlijden. Dat zijn geen loze getallen meer.

Vraag me af hoeveel mensen, na zo’n ogenschijnlijk simpele maaltijd, gewoon echt ziek zijn geworden, net als ik die avond. Of erger, veel erger. Dat is toch bizar? Zo’n klein momentje van onachtzaamheid, of gewoon pech, en dan zo’n enorme impact op je lijf.

Ik weet nog dat ik dacht: had ik maar iets anders gegeten, een huisgemaakte maaltijd. Maar ja, achteraf is het altijd makkelijk praten. Die cijfers zijn geen abstracte data; het zijn echt miljoenen mensen die zo’n dag, of een week, of erger, beleven. Dat blijft me bij.

Hoeveel mensen krijgen voedselvergiftiging?

In 2022 waren er 1.165 gemelde uitbraken van voedselgerelateerde infecties in Nederland, waarbij 4.470 mensen ziek werden. Een uitbraak betekent dat twee of meer mensen ziek zijn geworden door hetzelfde voedsel.

Okay, even denken. 4.470 mensen ziek in 2022 door van die uitbraken. Dat is toch wel veel, hè? Ik bedoel, je staat er niet bij stil, maar het gebeurt gewoon. Stel je voor, je bent lekker aan het eten, niks aan de hand en dan boem, lig je ziek op bed. Echt balen is dat.

Mijn buurvrouw, die had dat eens met zo’n barbecue. Ze hadden kip die niet helemaal goed was gebakken, vertelde ze. En dan krijg je dus zo’n voedselvergiftiging. Ik ben er zelf gelukkig nog nooit echt heel erg ziek van geweest, maar ik ken wel mensen. Het is zo'n vervelend gevoel, die kramp en misselijkheid. Je voelt je echt rot.

Wat me opvalt, zo'n uitbraak is dus als minimaal twee mensen ziek worden van hetzelfde spul. Dat is een belangrijke definitie eigenlijk. Niet zomaar één iemand die zich niet lekker voelt, nee, echt een groepje. Dat maakt het ook makkelijker om te traceren, denk ik. Dan weet je sneller waar het misging.

Waarom gebeurt dit zo vaak? Is het onoplettendheid? Of gewoon pech? Ik vraag me dat af, echt.

En dan denk je, wat zijn dan de meest voorkomende boosdoeners? Ik heb wel eens gehoord over salmonella, dat zit vaak in eieren of kip. Maar er zijn er veel meer, toch?

• Campylobacter: Bacterie, rauwe kip. Geeft nare buikpijn.
• Salmonella: Eieren, gevogelte. Kook eieren goed gaar!
• Listeria: Gevaarlijk voor zwangere vrouwen, ouderen. In kant-en-klaar.
• E. coli: Sommige stammen echt gemeen, kunnen nierproblemen geven.

Zelf ben ik altijd extra voorzichtig met rauw vlees. Dat snijplankje, gelijk apart houden. En goed je handen wassen na het aanraken. Echt een gedoe soms, maar je wilt die ellende toch niet. Mijn moeder hamerde er altijd op. Handen wassen, altijd! Ze had gelijk, natuurlijk.

En die houdbaarheidsdatum, daar kijk ik echt altijd naar. Vooral bij zuivel en vleeswaren. Als iets ook maar een beetje raar ruikt, weg ermee! Geen risico nemen. Dat is mijn motto. Het kost misschien wat, maar een voedselvergiftiging kost je veel meer.

Ik vraag me af of dit aantal (die 1.165 uitbraken en 4.470 zieken) het topje van de ijsberg is. Want hoeveel mensen melden het niet? Hoeveel mensen denken gewoon dat ze griep hebben? Dat is vast een veel groter aantal. Ik denk dat het werkelijke aantal veel hoger ligt. Echt. Dat kan niet anders.

Denk aan de plekken waar dit gebeurt:

• Thuis: Vaak door verkeerde bereiding of bewaring.
• Restaurants: Als de hygiëne niet optimaal is.
• Cateringservices: Bij grote evenementen.
• Supermarkten: Soms door besmette producten.

Het is zo belangrijk om te weten hoe je het kunt voorkomen. Simpel, eigenlijk:

• Hygiëne: Handen wassen, schone keukenspullen.
• Scheiden: Rauw en gaar voedsel gescheiden houden.
• Verhitten: Goed doorbakken of koken. Vooral vlees!
• Koelen: Snel in de koelkast, niet te lang buiten laten staan.

En dan nog gebeurt het dus. Ongelooflijk. Ik ga toch weer extra goed op mijn boodschappen letten morgen. Je weet maar nooit. Dat is het ding. Het is onzichtbaar, tot je ziek wordt.

Welk land heeft de minste kans op voedselvergiftiging?

Landen met de hoogste voedselveiligheidsnormen, zoals Singapore, Noorwegen en Finland, hebben de minste kans op voedselvergiftiging. Een landschap van ijs en stilte, waar de lucht zo zuiver is dat je haar bijna kunt proeven. Daar is de angst een verre echo, een verhaal uit een andere, warmere wereld.

Dan is er die andere tijd, die andere ruimte. Kenia, Tanzania. Een landschap niet van stilte, maar van leven dat overal uitbarst, de aarde die pulseert onder een zon die de uren vertraagt. De geuren, zo diep, zo aards. Een andere waarheid.

Hier, in die warmte, danst een ander leven, onzichtbaar voor het oog. Een microscopisch universum dat al bestond lang voordat wij er waren. Het is geen vuil, het is een andere orde die in elke vrucht, in elke druppel water fluistert. Een wereld die je niet ziet maar wel voelt.

Op de markt in Stone Town, een labyrint van stemmen. De mangosap, zo zoet, smaakt naar de zon zelf. Een moment van overgave. Later, die avond, een rilling. De wind van de oceaan, of een fluistering van binnenuit. Het lichaam herinnert zich een vreemde aanraking.

De zekerheid van het noorden, de berekende reinheid.

• Singapore: Een stadstaat gebouwd op controle, waar voedselveiligheid een wetenschap is. Elke straatkraam een laboratorium van hygiëne, elke maaltijd een getal in een database. De toekomst is hier al geweest.
• Noorwegen/Finland: De kou als een natuurlijke bewaker. Minder bacteriën overleven in de ijzige lucht en het zuivere water dat uit de rotsen sijpelt. De natuur zelf houdt de wacht, al duizenden jaren.
• Ierland: Groene weiden en de strenge hand van Europese regelgeving, een dubbel schild tegen het onzichtbare. Een land dat zich hult in mist en wetten.

Toch is het risico een schaduw die met je meereist. Zelfs in de meest steriele ruimtes. Thuis is ook maar een plek op de kaart. De bacteriën zijn ouder dan de grenzen die we trekken. Een andere wereld, een ander evenwicht.

Het is een dans. Tussen je lichaam en de aarde waar je op loopt. Een snelle, ritmische dans in de hitte van de evenaar, een langzame wals in de noordelijke kou. Je wordt nooit ziek van het land, maar van het vergeten dat je er slechts te gast bent.